Informacje bieżące    |    Szukaj    |      KONTAKT 

naglowek dzialalnosc


 

Współpraca zagraniczna

 

Akademia Umiejętności od swojego założenia rozwijała współpracę zagraniczną i działalność na forum międzynarodowym. Już w XIX w. inicjowała ekspedycje archiwalne w celu gromadzenia i badania źródeł do historii Polski (m.in. tzw. Ekspedycja Rzymska do Archiwum Watykańskiego w związku z jego otwarciem w 1881 r.) oraz wysyłała swoich przedstawicieli na kongresy międzynarodowe. W 1893 r. AU stała się właścicielem Biblioteki Polskiej w Paryżu i utworzyła w niej swoją stację naukową. Od początku swego istnienia jej biblioteka w Krakowie prowadziła szeroką międzynarodową wymianę wydawnictw. PAU była członkiem założycielem powstałej w 1921 r. Union Académique Internationale (UAI).


Po wznowieniu działalności PAU przywrócono w 1993 r. jej członkostwo w UAI i podjęto współdziałanie w programach badawczych i wydawniczych tej organizacji. Zakończono realizowaną jeszcze przed wojną edycję polskiej serii Corpus Vasorum Antiquorum (CVA) wydaniem zeszytu X, poświęconego ceramice cypryjskiej ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Przygotowano i wydano pokaźny tom, tzw. arkusz „Kraków”, Tabula Imperii Romani (TIR) oraz przygotowano materiał do arkusza 12 Atlas du Monde Grec et Romain. Wydano trzy tomy polskiej serii Corpus Antiquitatum Americanensium (CAA); pierwsze dwa poświęcone zostały ceramice i tkaninom peruwiańskim ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Krakowie (kolekcja Klugera, dawna własność PAU), a trzeci dotyczy materiałów polskiej misji archeologicznej w Peru. Podjęto wydawanie polskiej serii Sylloge Nummorum Graecorum (SNG), których pierwsze cztery zeszyty zostają poświęcone kolekcjom monet greckich z Muzeum Archeologicznego w Łodzi. Pierwszy zeszyt ukazał się w 1998, a drugi w 2006 r. Członkowie PAU biorą udział w realizacji takich projektów UAI, jak Corpus Philosophorum Medii Aevi (ukazały się 2 tomy), Civitas Litteraria Europaea (wydano 6 tomów), Moravia Magna (wydano 4 tomy), Monumenta Palaeographica Medii Aevi (tom I w druku). PAU zgłosiła też akces do nowych programów UAI: Mundus Scytho-Sarmaticus et Graeco-Romanus (wspólnie z Ukrainą), Catalogue of Islamic Art. Objects in Central Europe. W początkowej fazie realizacji znajduje się temat Corpus Byzantinum. Jest szansa na rychłe ukończenie pierwszego tomu Corpus Vitreorum, przejętego przez PAU od PAN.


Dzięki efektywnemu współdziałaniu PAU z UAI doroczny zjazd plenarny tej ostatniej (wówczas przedstawiciele 44 Akademii z całego świata zrzeszonych w UAI) odbył się w 1999 r. w Krakowie. Przedstawiciel PAU w UAI, czł. PAU Janusz K. Kozłowski, został wybrany do Biura UAI; od 2007 r. był on wiceprezydentem, od 2010 prezydentem, a od 2013 jest honorowym prezydentem tej organizacji, zrzeszającej obecnie 74 Akademie.


PAU podpisała umowę o współpracy ze Słowacką Akademią Nauk. Zaowocowała ona zwłaszcza w zakresie archeologii; prowadzone są wspólne badania terenowe, m.in. stanowisk archeologicznych we wschodniej i południowo-zachodniej Słowacji, oraz w zakresie archeologii i środowiska naturalnego Beskidu Niskiego. Wyniki tych badań zostały opublikowane w dwóch wielkich tomach „Prac Komisji Prehistorii Karpat” i we wspólnym tomie obu Akademii. Podjęto też współpracę i podpisano umowę z Królewską Flamandzką Akademią Nauk, Literatury i Sztuk Pięknych w Belgii. W wyniku umowy PAU z Akademią Nauk Republiki Czeskiej rozwija się współpraca między Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie i Archiwum Akademii Czeskiej, polegająca na wymianie doświadczeń, wspólnych konferencjach i publikacjach. Wielką wspólną publikację przyniosła też współpraca w ramach tej umowy czeskich i polskich archeologów. Dwutorowo prowadzona jest współpraca PAU z Węgrami. Z jednej strony nasi archeologowie prowadzili wspólne badania wykopaliskowe z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Eötvösa Loránda i we wspólnym wydawnictwie ogłosili wyniki tych badań (2 tomy), z drugiej strony w ramach umowy między PAU i Węgierską Akademią Nauk odbywa się naukowa wymiana osobowa i organizowane są wspólne konferencje naukowe głównie historyków. Umowy PAU z Akademiami Nauk Słowenii, Macedonii i Rumunii sprowadzają się, jak dotąd, do sporadycznej wymiany osobowej. W ramach umowy PAU z Ukraińską Narodową Akademią Nauk prowadzone są wspólne badania archeologiczne w dolinie Dniestru. Ich efekty zostały opublikowane w tomie „Prac Komisji Prehistorii Karpat” oraz w dwóch publikacjach wspólnych obu Akademii. Luźniejsze formy współpracy łączą PAU z Saską Akademią Nauk, z Austriacką Akademią Nauk (czterotomowa wspólna publikacja dzieła W. Leitscha o dworze Zygmunta III Wazy), z Brandenburską Akademią Nauk w Berlinie i z Grecką Akademią Nauk w Atenach (wspólna dwutomowa publikacja wyników badań archeologicznych na wyspach greckich).


Wreszcie Wydział II PAU podpisał umowę o współpracy z Instytutem Historii Litwy w Wilnie (2009) i z Polskim Towarzystwem Naukowym w Żytomierzu (2010; od 2011 wspólny rocznik „Studia Politologica Ucraino-Polona”, t. I 2011, t. II 2012). Realizujemy współpracę z Uniwersytetem La Sapienza w Rzymie (umowa z 2001 r.). Współpraca zagraniczna PAU została też zapisana w umowach międzynarodowych zawartych przez MSZ, m.in. z Francją, Włochami, Czechami, Macedonią i Egiptem.


W łączności z uniwersytetami w Rzymie (La Sapienza i LUMSA), w Lecce, w Angers, w Szegedzie, w Lublinie (KUL) i w Tallinie, PAU współtworzy – stosownie do wymogów Unii Europejskiej – zrzeszenie naukowe pod nazwą Centro Interuniversitario Internazionale per il Mediterraneo, l’Europa Centro-Orientale e l’Eurasia.


W 1994 r. utworzono w Nowym Jorku, na bazie Polskiego Instytutu Naukowego w Ameryce (The Polish Institute of Arts and Sciences in America), który w okresie II wojny światowej (od 1942 r.) oraz w czasie przymusowego zawieszenia działalności PAU w latach 1952–1989 kontynuował jej tradycje, Stację Naukową PAU. Jej krótkotrwała działalność z powodu braku środków nie mogła być kontynuowana. Zabiegamy o jej ożywienie.


Nawiązano też kontakty z Polskim Instytutem Naukowym w Kanadzie (Polish Institute of Arts and Sciences in Canada), powstałym w 1943 r. jako oddział Polskiego Instytutu Naukowego w Nowym Jorku, a od roku 1976 działającym jako niezależna instytucja kanadyjska. On również przyjął status Stacji Naukowej PAU. Wydaliśmy wspólnie już pięć książek; zasilamy też jego działalność naszymi prelegentami.


PAU włączyła się do programu Polskiego Instytutu Historycznego w Rzymie, finansowanego przez Fundację Lanckorońskich. W związku z jego likwidacją po śmierci Karoliny Lanckorońskiej (2002), PAU przejęła jego mienie w postaci licznych publikacji oraz naukowe agendy, tj. publikację akt Nuncjatury Apostolskiej w Polsce. Dotychczas w PAU ukazało się 12 tomów tej serii (w Rzymie wydano wcześniej 24 tomy).


Wspomnieć warto niektóre zagraniczne badania PAU, nie oparte na sformalizowanych umowach między Akademiami. Do takich należały wspierane finansowo przez PAU, a nawiązujące do dawnej jej tradycji, badania archeologiczne dra hab. Jana Chochorowskiego kurhanu scytyjskiego w Ryżanówce na Ukrainie. W latach 1995–1998 przyniosły one rewelacyjne rezultaty. PAU wspierała również badania archeologiczne czł. PAU Jana Machnika nad osadnictwem naddniestrzańskim, zanim udało się pozyskać na ten cel granty ówczesnego KBN. Analogicznie, nawiązując do przedwojennych zamierzeń, PAU przyczyniła się do realizacji badań archeologicznych w Grecji dotyczących unikatowej w tej części Europy sekwencji nawarstwień w Jaskini nr 1 w Klisurze (wschodni Peloponez), w której występują ślady osadnictwa i znaleziska paleontologiczne z okresu ostatniego zlodowacenia. Badania te przyczyniają się do poznania nie tylko ewolucji kultury na terenie Grecji, ale też zmian klimatycznych i paleoekologicznych w okresie ostatnich 100 000 lat. Kierował nimi od początku i kieruje do dziś czł. PAU Janusz K. Kozłowski, najpierw przy wsparciu PAU, a później w ramach grantów naukowych. Zaowocowały one wspomnianą już publikacją wyników wspólnie przez Grecką Akademię Nauk i PAU. Stosownie do umowy o współpracy kulturalnej między Polską i Egiptem, PAU – wspólnie z Instytutem Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego – uczestniczyła w badaniach archeologicznych w Delcie Nilu.


Aktualnie PAU prowadzi kilkanaście projektów badawczych, finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (obecnie Narodowe Centrum Nauki i Narodowy Program Rozwoju Humanistyki) i przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych; PAU korzystała również z grantów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wspomniano już realizowany w PAU bezterminowy grant Fundacji Lanckorońskich na publikację serii Acta Nuntiaturae Polonae.