Informacje bieżące    |    Szukaj    |      KONTAKT 

naglowek kontakt


 

Zapraszamy do uczestnictwa w konferencji organizowanej przez Komisję Medioznawczą PAU

 

Prasa krakowska w 100. rocznicę odzyskania niepodległości

 

Kraków, 15-16 listopada 2018
Gmach Polskiej Akademii Umiejętności przy ul. Sławkowskiej 17 w Krakowie 

 

 

Pobierz kartę zgłoszenia uczestnictwa w konferencji
(kliknij tutaj)

 

 

Celem dwudniowej konferencji jest prezentacja stanu badań medioznawczych oraz refleksja nad procesem kształtowania się nowoczesnej świadomości narodowej i państwowej przed i po odzyskaniu niepodległości na łamach prasy krakowskiej oraz szerzej - ogólnopolskiej. Chcemy wskazać te elementy tradycji narodowej, które wpłynęły na kształtowanie postaw patriotycznych i świadomość politycznej pokoleń Polaków. Szczególnie ważne było w tym czasie wzmacnianie wspólnoty obywatelskiej, kulturalnej i politycznej Rzeczypospolitej poprzez dialog najwybitniejszych polskich publicystów, prasoznawców, językoznawców, filologów, literaturoznawców, historyków, politologów, działaczy społecznych, medioznawców i kulturoznawców, którzy o drogach do niepodległości pisali na łamach prasy lub prezentowali je w różnego typu dokumentach, drukach ulotnych, dokumentach ikonicznych (fotografiach).


W 100-lecie niepodległości chcemy omówić rolę prasy w procesie odrodzenia się państwa polskiego oraz jej sukcesów w okresie II Rzeczypospolitej w sferze wzmacniania patriotyzmu, kreowania postaw państwowych, integracji i tworzenia poczucia wspólnoty narodowej Polaków. Problematyka ta będzie podejmowana również – poza kontekstem treści – z innych perspektyw: regulacyjnej (prawnej i etycznej), ekonomicznej oraz instytucjonalnej.


Organizatorzy konferencji zapraszają autorów badań nad rolą prasy, a także ogólnopolskich i regionalnych instytucji prasowych w kształtowaniu i umacnianiu idei niepodległej Polski. Dyskutowany będzie wpływ prasy, zarówno dzienników, jak i czasopism, takich jak „Kraj”, „Kurier Krakowski”, „Goniec Krakowski”, „Gwiazdka Krakowska” (przemianowana na „Gazetę Krakowską”) oraz wielu innych, na odrodzenie naszej Ojczyzny w 1918 roku. Szczególną misję miały w tym dziele – a to ze względu na imponujące wówczas nakłady i czytelnictwo – konserwatywny „Czas”, stańczykowski „Przegląd Polski” oraz katolickie „Przegląd Powszechny” i „Polak – Katolik”.


W opisywanym okresie nastąpił rozkwit prasy w Polsce. Był to bowiem czas burzliwej walki ideowej i ścierających się odmiennych wizji odrodzonej Polski. Wzrostowi liczby tytułów sprzyjała pogłębiająca się polaryzacja polityczna prasy – od założonej przez Adama Asnyka „Nowej Reformy”, poprzez socjalistyczny „Naprzód”, aż do związanego z Kurią Biskupią „Głosu Narodu” czy chłopskiego „Prawa Ludu”. Równocześnie rozkwit życia artystycznego, teatralnego i literackiego, hołdującego ideom modernizmu w jego rozległej skali od impresjonizmu i symbolizmu po secesję i stylizowaną ludowość – ożywczo rozwinął publicystykę kulturalną i narodową, by wspomnieć chociażby znakomicie redagowane krakowskie „Życie”.


Szczególną rolę w kształtowaniu się idei niepodległościowych odegrała dbałość o język polski na łamach prasy. Temu problemowi chcemy poświęcić szczególną uwagę, bowiem troska o staranność i poprawność językową oraz popularyzowanie wzorowego stylu dziennikarskiego stanowiły ważne fundamenty wiary w niepodległą Polskę.


W tym okresie Kraków stanowi miejsce wyjątkowe na prasowej mapie Polski i Europy. To właśnie pod Wawelem rozwija się wówczas nowoczesny koncern prasowy Mariana Dąbrowskiego, a jego „Ilustrowany Kurier Codzienny” – powołany do życia z końcem 1910 roku – bardzo szybko stał się popularnym, a przez to bardzo wpływowym dziennikiem. Wkrótce imperium medialne „krakowskiego Hearsta” wchłonęło inne tytuły – np. „Nowiny” i „Ilustrację Polską” – kładąc podwaliny pod największy w Polsce Odrodzonej koncern prasowy, z którym współpracowali wybitni publicyści i literaci tego okresu. Krakowski IKC wprowadził na ogólnopolski rynek czytelniczy bardzo poczytne tytuły, takie jak „Światowid”, „Na Szerokim Świecie”, „As” i kilka innych tygodników. A zatem to Kraków w 20-leciu międzywojennym – na co miał wpływ sukces koncernu Dąbrowskiego – był ważnym centrum wydawniczym Polski Odrodzonej, które dysponowało najbogatszym w kraju serwisem informacyjnym i rozpowszechniało w masowej skali tytuły prasowe charakteryzujące się wszechstronnością i bogatą szatą ilustracyjną (np. „Światowid”). Było to możliwe dzięki wykorzystaniu najnowocześniejszych rozwiązań technologicznych (wklęsłodruk, offset, chemigrafia, stereotypia). Wydawnictwo IKC miało przemożny wpływ na kształtowanie się postaw patriotycznych Polaków, aczkolwiek w Krakowie wielką rolę opiniotwórczą odgrywały w tym czasie także inne tytuły, jak np. „Naprzód” i „Piast” oraz poważne periodyki ogólnokulturalne, jak „Przegląd Współczesny” (od 1922—1934 w Krakowie) czy nieoceniony „Przegląd Powszechny”.


Niezmiernie istotnym problemem, któremu chcemy poświęcić szczególną uwagę jest wpływ sytuacji ideowej, politycznej czy też światopoglądowej autorów publikacji na kształt prasowego dyskursu niepodległościowego i jego zależność bądź niezależność od partykularnych interesów lub uwarunkowań osiągania doraźnych i na ogół krótkotrwałych celów.


Ważnym aspektem konferencji będzie przedstawienie problematyki niepodległości Polski w prasie katolickiej, np. na łamach pisma „Polak-Katolik” czy w prasie parafialnej. Cel ten chcemy osiągnąć dzięki przychylności Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II i przy wykorzystaniu zbiorów kurii krakowskiej.


W ramach sesji „Fotografia ojczysta w 100-lecie niepodległości Polski” chcemy przypomnieć pasjonatom fotografii, że oprócz wiedzy teoretycznej czy kwalifikacji warsztatowych trzeba przede wszystkim fotografować sercem. Nawiązując do tej idei, pragniemy, aby sesja ta przyczyniła się do wzmocnienia wspólnotowej tożsamości Polaków. Dlatego też liczymy, że wśród referatów wygłoszonych w czasie konferencji znajdą się i takie, których autorzy zaprezentują rolę fotografii prasowej w procesie kształtowania tożsamości i wspólnoty historycznej oraz kulturowej Polaków, przybliżą problematykę fotografii reporterskiej, społecznej i dokumentalnej jako środka ekspresji patriotyzmu, przypomną o pięknie pejzażu polskiego w fotografii prasowej (przestrzeni miejskiej w fotografii ulicznej czy fotografii krajobrazowej), a także wykażą wagę dokumentu osobowego – zwłaszcza portretów wybitnych Polaków – dla umacniania idei niepodległej Polski.


Podczas konferencji zostanie zorganizowana sesja zatytułowana „Wojna a niepodległość – reportaże wojenne i ich rola w kształtowaniu patriotyzmu i idei niepodległościowych”.


Planujemy także wykonanie zadań szczegółowych o charakterze badawczym i edukacyjnym. We współpracy z Archiwum Nauki PAN i PAU oraz Biblioteką Jagiellońską planujemy zorganizowanie wystawy prezentującej obraz odrodzonej Rzeczpospolitej na łamach prasy. Zostaną zaprezentowane artykuły oraz strony czasopism, zawierające opisy najważniejszych wydarzeń, a także dokumenty i fotografie osób zasłużonych w dziele budowania zrębów niepodległej Polski.


Serdecznie pozdrawiamy i zapraszamy do udziału w konferencji.

Organizatorzy
Przewodniczący konferencji: prof. dr hab. Maciej Kawka
Sekretarze: dr Paweł Płaneta, dr Wojciech Prażuch