Komisja Antropologiczna PAU
Komisja Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU
Komisja Historii Nauki PAU
Komisja PAU do Oceny Podręczników Szkolnych
Komisja Spraw Europejskich PAU
Komisja Rozwoju Miasta Krakowa PAU i PAN
Komisja Filozofii Nauk Przyrodniczych PAU
Komisja PAU Fides et Ratio
Komisja PAU do Badań Diaspory Polskiej
Komisja PAU Etyki w Nauce
Komisja Przyrodniczo-Medyczna z Siedzibą we Wrocławiu

 

Komisja Antropologiczna PAU

Komisja Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU

W 2008 r. Komisja zawiesiła swoją działalność

Przewodniczący: Andrzej Hrynkiewicz
Wiceprzewodniczący: Zygmunt Kolenda
Sekretarz: Janusz Szmyd

Zagrożenia kojarzą się ludziom z niewłaściwym wykorzystywaniem wyników badań naukowych oraz rozwojem technologii i działalności przemysłowej wrogich środowisku naturalnemu. Jednak niebezpieczeństwa dla przyszłości człowieka kryją się również w zmianach klimatycznych, wzroście zaludnienia i pojawieniu się nowych chorób. Groźne są ideologie, z których wynika fundamentalizm, kłamstwo i nienawiść, będące główną przyczyną terroryzmu i wojen. Należy przy tym pamiętać, że w kończącym się stuleciu ludzkość osiągnęła zdolność do samozagłady.

Do wyników badań naukowych nie stosują się oceny etyczne. Kryterium ich wartości jest prawda. Zło tkwi w nas samych i ono powoduje wykorzystywanie wyników badań na szkodę ludzkości. W ślepą uliczkę wiodą pleniące się pseudonauki, które są zaprzeczeniem racjonalizmu, a dla wielu ludzi zastępują utraconą wiarę w wartość postępu naukowego. Trzeba ludzi przekonywać, że jedynie przez dalszy rozwój nauk można zapobiec skutkom powstających zagrożeń. Prawda naukowa i miłość bliźniego są to podstawowe czynniki stwarzające szansę harmonijnego rozwoju i przetrwania ludzkości.

Komisja omawia powstające zagrożenia oraz rzetelnie informuje o ich przyczynach oraz o sposobach zapobiegania ich skutkom. Na posiedzeniach naukowych są przedstawiane i dyskutowane wybrane tematy związane z występującymi, pojawiającymi się i przewidywanymi zagrożeniami oraz wskazywane kierunki badań naukowych i działań, które mogłyby im zapobiegać. Obszerne streszczenia referatów są publikowane w serii wydawniczej PAU „Zagrożenia Cywilizacyjne”. W przyszłości powinna się ona przekształcić w czasopismo. Oprócz posiedzeń kameralnych, Komisja organizuje publiczne odczyty dla szerokich kręgów społeczeństwa, a także będzie usiłowała dotrzeć do opinii publicznej za pośrednictwem środków masowej informacji: prasy, radia i telewizji.

Komisja Historii Nauki PAU

Przewodniczący: Stefan Witold Alexandrowicz
Wiceprzewodniczący: Alicja Zemanek
Wiceprzewodniczący: Andrzej Kobos
Sekretarz: Michał Kokowski

Komisja została utworzona w 1998 r. z inicjatywy Wydziału III. Jej zadaniem jest stymulowanie badań nad historią poszczególnych dyscyplin naukowych przez ich przedstawicieli, a nie przez historyków, którzy nie są przygotowani do tego, aby wnikać w meritum wyspecjalizowanych dziedzin. Komisja trafiła na podatny grunt, bowiem w obrębie PAU już wcześniej było duże zainteresowanie i historią organizacji nauki (prace: Julian Dybiec, Polska Akademia Umiejętności 1872-1952, Piotr Hübner, Siła przeciw rozumowi, Danuta Rederowa, Z dziejów Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Jan Piskurewicz, Prima inter pares), i sylwetkami uczonych (kilka małych sesji naukowych i wystaw poświęconych uczonym i seria „W służbie nauki”). Komisja jest bardzo aktywna. Organizuje comiesięczne posiedzenia z referatami i dyskusją, a nadto sesje naukowe. Owoce działania Komisji znajdują wyraz w serii „Prace Komisji Historii Nauki”. W niej pokazała się duża praca zbiorowa Józef Rostafiński botanik i humanista, oraz o Henryku Niewodniczańskim.

Komisja PAU do Oceny Podręczników Szkolnych

Przewodniczący: Andrzej Kastory
Wiceprzewodniczący: Krzysztof Fiałkowski, Maciej Kawka
Sekretarz: Grzegorz Chomicki

W trosce o poziom podręczników szkolnych Zarząd PAU postanowił pod koniec 2000 r. powołać Komisję, złożoną ze specjalistów różnych przedmiotów nauczanych zwłaszcza w szkołach średnich, która by w sposób całkowicie niezależny opiniowała podręczniki wchodzące do użytku szkolnego. Efekty działania takiej Komisji powinny przynieść duże korzyści społeczne. Już sam fakt istnienia tego typu suwerennego ciała powinien uczulić autorów i wydawców na poziom wprowadzanych do szkół podręczników. Ukazało się już pięć tomów Prac Komisji.

Komisja Spraw Europejskich PAU

Przewodniczący: Michał Turała
Wiceprzewodniczący: Bolesław Ginter
Sekretarz: Maria Nowakowska

Komisja Spraw Europejskich zajmuje się – zgodnie z jej nazwą – szeroko pojętą problematyką europejską, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca i roli Polski w Europie. Dotychczasowe prace (w szczególności tematy posiedzeń) Komisji obejmowały przede wszystkim zagadnienia związane z różnymi aspektami członkostwa Polski w Unii Europejskiej.
Spotkania Komisji odbywają się co miesiąc, w miarę regularnie. Wybrane tematy referatów, względnie wprowadzeń do dyskusji na kilku posiedzeniach Komisji, dają dobrą, aczkolwiek przedstawioną w dużym skrócie, sumaryczną informację o grupie najważniejszych z tych zagadnień. Były to m.in. Traktat Konstytucyjny Unii Europejskiej (profesor Edmund Wittbrodt), Europa w poszukiwaniu symboli. Historia i znaczenie flagi europejskiej (dr Krzysztof Kowalski), Co to znaczy być Europejczykiem? (Profesorowie Zdzisław Mach i Piotr Sztompka), Czy warto umierać za Niceę? (dr. hab. Wojciech Słomczyński i dr hab. Karol Życzkowski), Doświadczenia Polski z dwuletniego członkostwa w Unii Europejskiej (profesor Edmund Wittbrodt), Czym się zajmuje Europejski Trybunał Sprawiedliwości w Luksemburgu? (profesor Stanisław Biernat), Polska wobec tożsamości międzynarodowej Europy (profesor Roman Kuźniar), Polska w Unii Europejskiej (dr Jacek Saryusz-Wolski), International Collaborations – the Globalization of Science Using Large Research Facilities (profesor Albrecht Wagner, Niemcy), Zreformowany Traktat Europejski (profesor Zdzisław Mach), W jaki sposób UE podejmuje decyzje (dr Jan Tombiński), Tradycje unijne w historii Europy. Wokół nowych ujęć historii naszego Kontynentu (profesor Jerzy Kłoczowski), Wyzwania Agendy UE do r. 2010 (dr Günter Gloser, Niemcy), Od granic na lądzie do granic w umysłach; Polska droga do Unii Europejskiej (profesor Piotr Sztompka) – referaty są publikowane przez PAU jako Prace Komisji.
Komisja zajmowała się również – i ma zamiar nadal się zajmować – problemami edukacji i nauki, w tym: polskie studia na kierunku europeistyka, rola uniwersytetów w dzisiejszej Europie, polityka naukowa i edukacyjna w Polsce i w Europie, finansowanie badań naukowych, różne aspekty organizacyjne aktywności naukowej w skali europejskiej (m.in. europejskie stowarzyszenia naukowe oraz Europejska Przestrzeń Badawcza).
Wraz z Komisją Historii Nauki PAU , Komisja Spraw Europejskich wzięła udział, z ramienia PAU, w organizacji konferencji Europejskiego Towarzystwa Historii Nauki (European Society for the History of Science), która odbyła w Krakowie we wrześniu 2006 r. W r. 2009 Komisja wraz z Prezydium PAU i Instytutem Europeistyki UJ planuje seminarium poświęcone Europejskiej Przestrzeni Badawczej ERA.

Komisja Rozwoju Miasta Krakowa PAU i PAN

Przewodniczący: Witold Cęckiewicz
Wiceprzewodniczący: Zygmunt Kolenda
Wiceprzewodniczący: Barbara Bartkowicz
Wiceprzewodniczący: Jerzy Mikułowski-Pomorski
Sekretarz: Andrzej Lorek

Powołana przez Zarząd PAU uchwałą z dnia 20 maja 2003 r. Komisja Rozwoju Miasta Krakowa jest wspólną, interdyscyplinarną komisją, łączącą członków PAU i PAN krakowskiego środowiska naukowego. Utworzenie Komisji jest odpowiedzią na widoczne i pogłębiające się w ostatnich latach dysproporcje pomiędzy potencjałem intelektualnym i naukowym Krakowa a jakością podejmowanych przez władze decyzji, związanych z perspektywicznymi kierunkami rozwoju miasta i jego regionu. Komisja Rozwoju Miasta Krakowa – poprzez odpowiednie formy organizacyjne (podkomisje, zespoły problemowe) – stwarza płaszczyznę dla dyskusji oraz opracowania opinii w najbardziej istotnych problemach, występujących ze szczególnym natężeniem w ostatnich latach, w konsekwencji dokonujących się w naszym kraju przemian ustrojowych. Udział w organizowanych dyskusjach zaproszonych przedstawicieli władzy stwarza możliwość uzyskania najkorzystniejszych rozstrzygnięć, opartych – z jednej strony – na przesłankach naukowych i merytorycznej analizie zjawisk, z drugiej natomiast na aktualnych realiach i rozpoznaniu zaistniałych uwarunkowań. Kraków, miasto o wyjątkowych wartościach, często w doraźnych decyzjach nie uwzględnianych lub niedocenianych, wymaga silniejszego niż dotąd uczestnictwa w prognozowaniu jego przyszłości oraz w aktualnie zachodzących przemianach tych ludzi nauki, którzy poprzez społeczne zaangażowanie w prace Komisji będą mogli określić kierunki rozwoju w mieście: nauki i środowiska naukowego, kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego,ochrony środowiska przyrodniczego, rozwoju przestrzennego miasta i estetyki jego krajobrazu. Osiągnięcie zamierzonych celów zależy od zrozumienia przez władze, do których należą decyzje – potrzeby współpracy z Komisją i korzystanie z jej opinii.

Komisja Filozofii Nauk Przyrodniczych PAU

Przewodniczący: Jerzy Janik
Wiceprzewodniczący: Włodzimierz Ostrowski
Sekretarz: Michał Kokowski

Komisja Filozofii Nauk Przyrodniczych jest forum dyskusyjnym "filozofujących" przyrodników, odbywającym się z udziałem i pod sui generis kontrolą "prawdziwych" filozofów. Komisję tę tworzą zainteresowani tą ideą: filozofowie, matematycy, fizycy, astronomowie, biolodzy, chemicy, geolodzy i lekarze. Ma więc ona charakter interdyscyplinarny, z uwypukleniem zagadnień o aspekcie ontologicznym oraz zagadnień dotyczących wzajemnego wpływu na siebie filozofii i nauk szczegółowych.

Komisja PAU Fides et Ratio

Przewodniczący: ks. Michał Heller
Wiceprzewodniczący: Władysław Stróżewski
Wiceprzewodniczący: ks. Janusz Mączka
Sekretarz: ks. Zbigniew Liana

Długofalowym celem prac Komisji jest zbadanie szeroko rozumianego kontekstu intelektualnego XX wieku, w jakim kształtowały się poglądy Jana Pawła II na relacje pomiędzy chrześcijańską fides a uniwersalną ratio w rozumieniu świata i człowieka. Ponieważ myśl Jana Pawła II stanowi w przekonaniu członków Komisji istotny wkład w sytuację intelektualną zarówno współczesnego Kościoła, jak i świata, dlatego uznano za celowe krytyczne przebadanie związków tej myśli z myślą XX wieku.

Każda epoka wyznacza odmienne możliwości realizacji antycznej w swym pochodzeniu zasady fides querens intellectum – wiary poszukującej zrozumienia. W przekonaniu inicjatorów projektu komisji „Fides et ratio” dzieło intelektualne Jana Pawła II było tej zasadzie wierne. Specyficzna artykulacja tej zasady w myśli Jana Pawła II – zarówno w kwestii stawianych problemów, jak i proponowanych rozwiązań – zależna była w dużej mierze nie tylko od tradycyjnych nurtów myśli chrześcijańskiej, lecz także, a może nawet przede wszystkim, od nowych wyzwań intelektualnych, jakie pojawiły się na gruncie dwudziestowiecznych nauk empirycznych i humanistycznych. Celem, jaki Komisja stawia przed sobą, jest krytyczne zbadanie tych wyzwań i ich wpływu na myśl Jana Pawła II, a także próba oceny, w jakim stopniu myśl ta potrafiła sprostać tym wyzwaniom.

Ze względu na specyfikę myśli Jana Pawła II w kwestii relacji wiary i rozumu w pracach Komisji celowo zaprogramowana została pewna dwutorowość badań. Osobiste zainteresowania Jana Pawła II koncentrowały się przede wszystkim na problemie człowieka i osoby jako nośnika specyficznych wartości. Nie bez znaczenia w tym kontekście jest także jego głębokie zainteresowanie i osobiste doświadczenie poezji i dramatu. Badanie wpływu myśli humanistycznej XX wieku na poglądy Jana Pawła II na człowieka i osobę stanowi jeden z nurtów prac komisji. Drugi nurt prac koncentruje się na innym istotnym dla współczesnego krajobrazu intelektualnego problemie relacji rozumu i wiary, w którym zaangażowanie Jana Pawła II wyróżniało się w sposób szczególny; mianowicie na problemie relacji pomiędzy wiarą i teologią a naukami empirycznym w kwestii poznawania człowieka i świata. Zaangażowanie to miało charakter stały i trwały, przyjmujący postać zinstytucjonalizowaną, a jego rezultatem było zainspirowanie wielu teoretycznych opracowań zagadnienia relacji nauka – wiara. Ponieważ współczesne rozumienie problemu relacja nauka – wiara posiada swoje głębokie korzenie w myśli XX wieku, a także w myśli końca wieku XIX, dlatego krytyczne zbadanie tego kontekstu i jego wpływu na sposób stawiania problemów przez Jana Pawła II oraz na proponowane przez niego rozwiązania stanowi drugi nurt prac Komisji. Te dwa główne nurty badań nie wykluczają podejmowania także innych istotnych w tym kontekście zagadnień, np. filozoficznego zagadnienia relacji poznania rozumowego i poznania przez wiarę.

Do współpracy z Komisją w realizacji postawionych celów zaproszeni są wszyscy kompetentni badacze wyznaczonej tematyki. Prace Komisji będą periodycznie publikowane.

Komisja PAU do Badań Diaspory Polskiej

Przewodniczący: Zygmunt Kolenda
I Wiceprzewodniczący: Adam Stefan Walaszek
II Wiceprzewodniczący: Anna Reczyńska
Sekretarz: Janusz Pezda
Sekretarz do spraw wydawniczych Komisji: Andrzej Zięba

Komisja do Badań Diaspory Polskiej powołana została w grudniu 2007 r. Polacy byli i pozostają rozproszeni po całym świecie. Ich losy są częścią naszej historii, częstokroć znaną, ale też i nierzadko zapomnianą. O sprawach wielkich i małych dotyczących polskiej diaspory powinniśmy pamiętać i o nich mówić, Takim forum powinny być spotkania naszej Komisji, jak i przygotowywane sesje czy sympozja. Interdyscyplinarność badań dotyczących diaspory jest szansą spotkania się osób zajmujących wieloma dyscyplinami nauki, jak i pasjonatów dla których sława diaspora, emigracja, migracja, reemigracja mają nie tylko konotacje naukowe, ale i często osobiste, rodzinne. Posiedzenia Komisji odbywać się będą w każdy pierwszy czwartek miesiąca o godz. 15.00, w Małej Auli PAU.

Komisja Etyki w Nauce

Przewodniczący: Władysław Stróżewski
Zast. Przewodniczącego: Jacek J. Pietrzyk
Sekretarz: ks. Krzysztof Szczygieł

Komisja Etyki w Nauce powstała na mocy uchwały Rady PAU z 23 VI 2009, w wyniku przekształcenia Komisji Etyki Medycznej, zorganizowanej przy Wydziale V w 1992 r., ale mającej w swoim składzie także przedstawicieli dyscyplin nielekarskich, zwłaszcza filozofów. Poprzednia Komisja zajmowała się przed wszystkim zagadnieniami deontologii lekarskiej, regulacją wykorzystywania zwierząt doświadczalnych w badaniach biomedycznych i innymi problemami współczesnej etyki lekarskiej. Tworzyła podstawy do oceny działalności lekarskiej, współmierne z najważniejszymi osiągnięciami nauk przyrodniczych, które miały znaczenie dla udoskonalenia rozpoznania, leczenia i prognozowania chorób. Współpracowała z Sekcją Etyki Lekarskiej krakowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, a przez uczestnictwo w międzynarodowych konferencjach również z organizacjami międzynarodowymi, które zajmują się zagadnieniami bioetycznymi. Komisja podjęła też aktualny temat komórek macierzystych. Obecnie polem zainteresowania przekształconej Komisji będą problemy etyki w szeroko pojętej nauce.

Komisja Przyrodniczo-Medyczna PAU z siedzibą we Wrocławiu

Przewodniczący: Czesław Radzikowski
Wiceprzewodniczący: Stanisław Przestalski
Sekretarz: Marta Sochocka